Народные мастера

Згодна п.3 артыкула 189 КОДЭКСА РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ АБ КУЛЬТУРЫ статус “народны майстар” надаецца майстру народных мастацкіх рамёстваў, вырабы якога характарызуюцца арганiчным увасабленнем калектыўнага мастацкага вопыту беларускага народа, маюць выразныя нацыянальную самабытнасць i мастацкую вартасць.

Творчая дзейнасць майстроў народных мастацкіх рамёстваў ажыццяўляецца ў наступных вiдах народных мастацкіх рамёстваў:

  • разьба па дрэве;
  • роспіс па дрэве, тканіне, шкле;
  • саломапляценне;
  • пляценне і вырабы з раслінных матэрыялаў мясцовага паходжання (лаза, чарот, карэнне, бяроста, дранка, лыка і іншае);
  • аплікацыя і інкрустацыя саломай;
  • ткацтва на ручных і ткацкіх станках;
  • ткацтва, пляценне, віццё паясоў;
  • вышыўка ручная;
  • карункапляценне і вязанне карункаў;
  • ганчарства;
  • выраб глінянай цацкі;
  • кавальства;
  • бондарства;
  • выцінанка;
  • выраб народных строяў у мясцовых і рэгіянальных традыцыях з захаваннем традыцыйных тэхналогій ткацтва, вышыўкі;
  • выраб сувенірных этнаграфічных лялек у народных строях;
  • ручное мастацкае вязанне ў беларускіх народных традыцыях;
  • мастацкая апрацоўка скуры;
  • выраб уручную мастацкай мэблі з дрэва;
  • інтарсія;
  • нізанне бісеру;
  • пісанкарства (выраб велікодных яек-пісанак);
  • пернікарства і выраб абраднага печыва (вясельныя караваі і іншае печыва);
  • іншыя віды народнага мастацтва, народных промыслаў (рамёстваў).

Органы дзяржаўнай улады могуць прадстаўляць асобам, якія атрымалі пасведчанне народнага майстра, пэўныя гарантыі і льготы для больш плённага ажыццяўлення існуючай дзейнасці, садзейнічаць вытворчасці вырабаў народных промыслаў (рамёстваў), перадачы іх майстэрства вучням.

Народны майстар мае права на:

  • абарону сваёй творчай задумы;
  • экспанаванне і іншыя формы публічнага паказу вынікаў сваёй дзейнасці;
  • узнагароджанне за публічнае выкарыстанне вынікаў творчай дзейнасці;
  • набыццё і нарыхтоўку неабходных відаў сыравіны і матэрыялаў;
  • арэнду памяшканняў для выкарыстання іх у якасці творчых майстэрань у адпаведнасці з заканадаўствам;
  • доступ да фондаў у сферы культуры;
  • забеспячэнне ўмоў для творчай дзейнасці ў адпаведнасці з патрабаваннямі па ахове працы;
  • работу па працоўнаму дагавору, у тым ліку за мяжой;
  • дзейнасць па выкладанню адпаведнага віду мастацкага рамяства незалежна ад сваёй базавай адукацыі;
  • абарону свайго прафесійнага гонару і годнасці;
  • іншыя правы ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь.

Падаткаабкладанне народных майстроў. Народныя майстры ў адпаведнасці з падаткавым заканадаўствам Рэспублікі Беларусь цалкам або часткова вызваляюцца ад выплаты падаткаў.

У выданні змешчаны біяграфічныя звесткі і даведкі аб творчай дзейнасці народных майстроў Гродзеншчыны, якія і сёння прымаюць актыўны ўдзел у выстаўках, святах, конкурсах, фестывалях народнай творчасці і іншых культурных мерапрыемствах рэгіёну.

У сваім мастацтве і рамястве народныя майстры апіраюцца на мясцовыя, рэгіянальныя, нацыянальныя традыцыі, творча іх развіваюць, праяўляюць здольнасці індывідуальнай інтэрпрэтацыі. Заслугоўвае асаблівай увагі і пашаны справа народных майстроў па зберажэнні і перадачы назапашаных ведаў і асабістага майстэрства маладому пакаленню.

1. РЫШКЕВІЧ Міхаіл Антонавіч (1924-2007; в. Бешанкі Лідскага раёна. Драўляная пластыка)

Нарадзіўся і ўсё жыццё пражыў у в. Бешанкі на Лідчыне, там жа працаваў у мясцовым калгасе слесарам, шафёрам, сталяром. Уласнаручна збудаваў сабе дом, аздобіў яго (як і многія суседскія будынкі) разьбянымі ўзорамі, змайстраваў аздобленую разьбою мэблю, сярод узораў якой асабліва вылучаюцца крэслы з фігурнымі падлакотнікамі і высокімі спінкамі. Займаўся такарным рамяством, тачыў розныя рэчы ўтылітарна-дэкаратыўнага характару, кампаненты архітэктурнага дэкору, аздобы на мэблю і інш. Майстраваў розныя малыя архітэктурныя формы для аздаблення сядзібы. У 1980-я гады, пасля знаёмства з творчасцю вядомага майстра-разьбяра Апалінара Пупко, стаў выразаць скульптурныя кампазіцыі сюжэтна-тэматычнага характару.

Скульптурная пластыка Міхаіла Рышкевіча – характэрны ўзор наіўна-рэалістычнага (інсітнага) мастацтва. З добрым веданнем сялянскага жыцця, традыцыйнага побыту, адвечных каштоўнасцей адлюстроўваў з дзяцінства вядомыя яму вобразы і сюжэты: «Касец», «Пілавальшчык», «Жняя», «Грыбнік», «Дудар», «Пастушок», «Жанчына з граблямі», «Стары з кульбай», «Мужык і мядзведзь» і інш. Трактоўка скульптур наіўная, з яўнымі анатамічнымі пагрэшнасцямі, але ўсё гэта кампенсуецца дакладнасцю адлюстравання бытавых рэалій, шчырасцю і непасрэднасцю вырашэння вобразаў.

Творы Міхаіла Рышкевіча захоўваюцца ў музеях Мінска, Гродна і інш.

  

2. СКРАМБЛЕВІЧ Мар’ян Антонавіч (г. Гродна. Выраб музычных інструментаў)

Мар’ян Антонавіч Скрамблевіч нарадзіўся ў вёсцы Адэльск Гродзенскага раёна ў сям’і, дзе ўсе мелі прыхільнасць да музыкі. Ён сам віртуозна грае на гармоніку.

Больш за 30 гадоў Мар’ян Антонавіч займаецца вырабам драўляных музычных інструментаў. Пачынаў з мастацкай разьбы: пано, шкатулкі, вазачкі, іншыя ўжытковыя прадметы. Затым прыйшло жаданне спалучыць рамяство і музыку, але атрымалася не адразу. З цягам часу  пазнаў “музычныя здольнасці” розных парод дрэва. Зараз працуе з клёнам, акацыяй, ясенем, чаромхай, сасной, дубам і нават індыйскім бамбукам. Пры вырабе музычных інструментаў майстар звычайна коле дрэва, каб яно не трэскалася слаямі. І яшчэ адно правіла: Мар’я Антонавіч ніколі не выразае з сарцавіны драўніны, бо, як ён кажа, дудкі тады не граюць.

Майстар доўга працуе над кожным інструментам: мяняе таўшчыню сценак і велічыню адтулін, шліфуе гук і тэмбр. Таму кожная яго дудка мае сваю меладычную афарбоўку, набліжаную да прыроднага каларыту. На іх можна перадаваць шум ветрыку, лістоты дрэў і птушыныя спевы.

Пасля выхаду на пенсію Мар’ян Антонавіч з горада вярнуўся ў бацькоўскую хату, што ў  Адэльску Гродзенскага раёна. Працуе ў мясцовым цэнтры культуры і народнай творчасці, дзе месціцца двухпакаёвы музей драўляных музычных інструментаў. Яго калекцыя драўляных акарын – адзіная ў Еўропе. Майстар увесь час удасканальвае сваё майстэрства, стварае новыя арыгінальныя музычныя інструменты. Яго музычныя інструменты гучаць у многіх аматарскіх і прафесійных мастацкіх калектывах Рэспублікі Беларусь.

У 2005 годзе за значны асабісты ўклад у развіццё народнай творчасці і традыцыйных рамёстваў М.А. Cкрамблевіч стаў лаўрэатам прэміі імя А.І.Дубко Гродзенскага аблвыканкама “За творчыя дасягненні ў галіне культуры і мастацтва” ў намінацыі “народны майстар”.

У 2012 годзе творчасць майстра па вырабу музычных інструментаў Мар’яна Скрамблевіча занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

У 2016 годзе Скрамблевічу Мар’яну Антонавічу нададзена званне “Ганаровы грамадзянін Гродзенскага раёна”, а яго імя занесена ў “Кнігу славы Гродзенскай вобласці”.

 

3. БЕЛАКОЗ Вера Ігнатаўна (в. Гудзевічы Мастоўскага раёна. Падвойнае ткацтва)

Нарадзілася Вера Белакоз у в. Ляткі Мастоўскага раёна, там жа скончыла школу, куды пасля вучобы ў Гродзенскім педагагічным вучылішчы вярнулася працаваць настаўніцай пачатковых класаў. З дзяцінства знаёмая з сялянскай працай, традыцыйнымі рамёствамі, асаблівую цікавасць выяўляла да ткацтва і ўсіх звязаных з ім працэсаў. Стварыла ў школе гурток ткацтва, у якім дзеці на маленькіх ручных станках ткалі паясы, закладкі, гальштукі і інш. З пераездам у Гудзевічы стала працаваць у мясцовым літаратурна-краязнаўчым музеі, там жа працягвала кіраваць гуртком ткацтва, які дзейнічае і сёння. За гэты час тэхніку ткацтва паясоў засвоілі сотні яе вучняў.

Шырокую вядомасць і прызнанне Вера Ігнатаўна атрымала за адраджэнне і развіццё рэдкага, на той час практычна забытага віду народнага мастацкага тэкстылю – т.зв. гродзенскіх дываноў, якія ствараліся складанай тэхнікай падвойнага ткацтва. Засвоіўшы сакрэты гэтай тэхналогіі ад адзінай на Гродзеншчыне майстрыхі Я. Райскай, Вера Ігнатаўна творча падышла да традыцый, распрацаваўшы ўласную мастацкую стылістыку вырабаў, што надае ім характэрную мясцовую адметнасць. Калі традыцыйныя падвойныя дываны вызначаюцца выразнай цэнтрычнасцю кампазіцыі, то на вырабах майстрыхі буйныя матывы расліннага і геаметрычнага характару звычайна раўнамерна размяшчаюцца па ўсім полі. Па краях дывана – традыцыйныя важкія кутасы і акаймоўка з больш дробных матываў, звычайна з укампанаваным у яе годам і месцам стварэння. Каларыстыка пераважна жоўта-карычневая ці чорна-чырвоная, здаўна характэрная для такіх вырабаў. На творчым рахунку майстрыхі – паўтара дзясятка ўнікальных дываноў, сапраўдных твораў мастацтва, пераважная частка якіх зберагаецца ў Гудзевіцкім дзяржаўным літаратурна-краязнаўчым музеі, а таксама ў Гродзенскім дзяржаўным гісторыка-археалагічным музеі, Мастоўскім дзяржаўным музеі «Лес  і чалавек» і інш.

Пераняўшы сакрэты ўнікальнай тэхналогіі ад старэйшых носьбітаў традыцый, Вера Ігнатаўна ў сваю чаргу ахвотна і актыўна дзеліцца імі з моладдзю. Яна наладжвае выстаўкі, майстар-класы, семінары-практыкумы, на якіх наглядна і папулярна дэманструе працэс ткацтва падвойнага дывана – ад снавання і да гатовага вырабу.

Намаганні Веры Белакоз па адраджэнні, зберажэнні і развіцці традыцый унікальнага, калісьці пашыранага на захадзе Гродзеншчыны, затым практычна забытага віду мастацкага рамяства атрымалі належнае прызнанне: у 2011 г. элемент «Тэхналогія традыцыйнага падвойнага ткацтва в. Гудзевічы Мастоўскага раёна Гродзенскай вобласці» ўключаны ў Дзяржаўны рэестр гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь.

4. КАВАЛЁНАК Дамініка Дамінікаўна (г. Гродна. Выраб велікодных вербаў)

Родам з в. Вялікая Капліца, пасля заканчэння медвучылішча Дамініка Дамінікаўна была накіравана на працу акушэркай у Гродзенскую абласную бальніцу.

Вырасла будучая майстрыха ў шматдзетнай сям’і, у якой звыклай справай былі розныя рамёствы: маці займалася ткацтвам, бацька шыў сваім чатыром дочкам зграбныя скураныя боцікі, займаўся сталярствам і кавальствам. Многаму навучылася і Дамініка. Асабліва падабаліся ёй яркія, дэкаратыўныя кампазіцыі з вярбовых галінак, каласкоў, засушаных кветак – велікодныя вербы («пальмы»), што ствараліся жанчынамі пад Вялікдзень і павінны былі імітаваць пальмавыя галінкі, якімі народ сустракаў Хрыста пры ўездзе ў Ерусалім. У часы ваяўнічага атэізму прыгожы звычай быў практычна забыты, у пачатку 1990-х гадоў адрадзіўся, у чым актыўны ўдзел прыняла Дамініка Дамінікаўна і яе тры сястры, з часам далучыліся іх дзеці і ўнукі. У хуткім часе «гродзенскія пальмы» набылі шырокую папулярнасць далёка за межамі Гродна. Іх асвячаюць на Вялікдзень у храмах, цэлы год захоўваюць у жыллі каля абразоў. Сёння ж такія вербы, асабліва вырабленыя Дамінікай Кавалёнак – яшчэ і адметны сувенір з Прынёманскага краю.

Аснова такога арыгінальнага твора – тры дубчыкі вярбы, увянчаныя мяцёлачкай чароту, кветкай ці траўкай. Затым у ход ідуць розныя засушаныя кветкі, якія майстрыха спецыяльна вырошчвае на дачным участку, сабраныя ў розны час года шышкі хвоі і калючніка, каласкі цімафееўкі і іншыя дары прыроды. Пачынаючы з вяршыні, гэтыя нарыхтоўкі адмыслова і па чарзе ўкладваюцца на аснову і шчыльна прымотваюцца да яе, утвараючы шмат’ярусную дэкаратыўную кампазіцыю – круглую ці плоскую. Калі круглыя велікодныя вербы (пад назвай «віленскія») папулярныя ў нашых суседзяў-літоўцаў, то плоскія (накшталт птушынага пяра) – набытак менавіта Гродзеншчыны.

Як адметныя, традыцыйныя, тыпова мясцовыя святочна-абрадавыя атрыбуты і сапраўдныя творы мастацтва, гродзенскія велікодныя вербы ўключаны ў Дзяржаўны рэестр гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

5. ПЕНЦЯК Антаніна Пятроўна (в. Галынка Зэльвенскага раёна. Ткацтва)

Антаніна Пятроўна Пенцяк нарадзілася ў вёсцы Вострава Зэльвенскага раёна. Традыцыйнымі рамёствамі (ткацтва і вышыўка) пачала займацца з дзяцнства. У сям’і ткалі дываны, посцілкі, дарожкі і простую  тканіну. Асноўнай сыравінай для ткацтва была кудзеля, лён і воўна. З іх пралі ніткі, якія, у асноўным, ішлі на выраб палатна. З якога потым шылі ручнікі, бялізну, абрусы і кашулі. Многія рэчы аздаблялі ручной вышыўкай.

Менавіта ад сваёй маці Антаніна Пятроўна навучылася прасці, ткаць, вязаць і вышываць. Яе вырабы маюць высокі мастацкі кошт. З простага палатна яны ператвараюцца ў прыгожыя рэчы з замыславатымі ўзорамі.

Вялікім попытам карыстаюцца яе посцілкі і дываны, выкананыя на аснове пераборнага ткацтва. Майстрыха стварае цуд як пераборам (“на жыўцы”), так і закладным спосабам (“у матушкі”). Узор на тканінах аднабаковы. Іншым разам дэкор ткання бывае паліхромны, што надае вырабу святочны характар.

Акрамя ткацтва Антаніна Пятроўна Пенцяк добра валодае майстэрствам ручной вышыўкі гладдзю і крыжыкам. Яе вырабы  – гэта сапраўдныя творы мастацтва, выкананыя ў мясцовых традыцыях. У работах уражвае не толькі высокая тэхніка выканання і бездакорны густ, але і шматвобразнасць узораў.

Па сённяшні час Антаніна Пятроўна з’яўляецца актывістам у справе папулярызацыі традыцыйных рамёстваў. Яе вырабы і майстар-класы па прадзіву і ткацтву не адзін раз былі прадстаўлены на розных святах, выстаўках  майстроў народнай творчасці. Майстрыха – пастаянны ўдзельнік Рэспубліканскага фестывалю нацыянальных культур, свята “Ганненскі кірмаш”, адкрытага рэгіянальнага конкурсу фальклору “Сустрэчы ў “Верасе”, рэгіянальнага фестывалю традыцыйнай культуры “Скарбы Гродзеншчыны”.

За развіццё і папулярызацыю беларускіх народных промыслаў і рамёстваў А.П. Пенцяк неаднаразова адзначалася дыпломамі, граматамі абласных і раённых фестваляў і конкурсаў.

Антаніна Пятроўна – душэўны чалавек з актыўнай жыццёвай пазіцыяй. Увесь свой талент яна аддае людзям, умее стварыць вакол сябе атмасферу радасці і дабрыні. Майстрыха з задавальненнем перадае свае веды і вопыт маладому пакаленню.

6. БАЛЁНЬ Любоў Сцяпанаўна (в. Студзянец Ваўкавыскага раёна. Ткацтва)

Балёнь Любоў Сцяпанаўна нарадзілася ў вёсцы Пасынкі Ваўкавыскага раёна. У вялікай сям’і яна была адзінай дзяўчынкай, таму з маленства прыйшлося дапамагаць маці адзяваць сям’ю. З усяго вясковага рукадзелля асабліва падабалася ткацтва, з якім яна не разлучаецца ўсё жыццё.

Сёння ў хатняй калекцыі Любоў Сцяпанаўны назбіралася вялікая колькасць самаробных дываноў, пакрывалаў, абрусоў. Яна з’яўляецца носьбітам традыцыйнага простага двухнітовага ткацтва. Гэта самае распаўсюджанае перапляценне, якое  выступае ў якасці ўніверсальнага фону для дэкору, выкананага ў іншых ткацкіх тэхніках. У такой тэхніцы выраблялі тканіны на адзенне (палатно для кашуль, спадніц, фартухоў), ручнікі, посцілкі, ходнікі. Вырабы, выкананыя ў тэхніцы простага двухнітовага ткацтва ўжываліся многімі вясковымі сем’ямі Ваўкавыскага раёна, але як рэгулярны занятак і хатняе рамяство зараз сустракаецца вельмі рэдка Менавіта гэты элемент нематэрыяльнай культурнай спадчыны рэгіёну ў 2012 годзе быў занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

Захоўваючы ўсе асаблівасці мясцовага ткацтва, Любоў Сцяпанаўна праводзіць майстар-класы па ткацтву і перадае свае веды дарослым і дзецям на базе Роскага аддзялення ДУК “Ваўкавыскі раённы Цэнтр рамёстваў”.

Любоў Сцяпанаўна Балёнь – адна з нямногіх майстрых, якая валодае мясцовымі тэхнікамі ткацтва і разумее, як важна паспець падрыхтаваць новае пакаленне майстроў, якія з дзяцінства далучаюцца да рамесніцкіх традыцый, а з цягам часу стануць сапраўднымі носьбітамі этнакультуры рэгіёна.

7. МАЖЭЙКА Марыя Юльянаўна (в. Петрыкі Астравецкага раёна. Ткацтва)

Марыя Юльянаўна Мажэйка нарадзілася 24 лістапада 1923 года ў в. Гіры Астравецкага раёна ў вялікай сям’і, дзе было восем дзяцей.  Жылі цяжка і бедна, таму старэйшай з дзяцей – Марыі – працаваць прыйшлося з самага дзяцінства. ”Скончыла чатыры класы польскай школы і пайшла працаваць, каб бацькам было лягчэй. З малых гадоў, як толькі змагла даставаць да панажоў, пачала ткаць. Без ільна, здавалася, жыць не магла. Дома лён прала і ткала, а на працы ў калгасе лён гадавала”, – успамінае Марыя Юльянаўна. Усё яе жыццё звязана з працай і творчасцю.

Як простая сялянская жанчына, Марыя Юльянаўна валодае ўсімі відамі хатніх рамёстваў: прадзе, тчэ, выплятае карункавыя ўзоры і вышывае так, як вучыла яе маці. Калекцыя яе хатніх работ – гэта цудоўныя рукатворныя творы мастацтва, якія сведчаць пра талент і цягавітасць ткачыхі. І хаця ўзрост бярэ сваё, майстрыха не закідае кросны, імкнецца паспрыяць Астравецкаму раённаму Цэнтру культуры і народнай творчасці у справе адраджэння традыцыйных рамёстваў. Удзельніца  раённых, абласных, рэспубліканскіх выставак і свят народнага мастацтва, яна прадстаўляла сваю творчасць на Рэспубліканскім фестывалі-кірмашы працаўнікоў вёскі ”Дажынкі” у г.Ваўкавыску (2004 г.), неаднаразова ўдзельнічала ў Рэспубліканскім фестывалі нацыянальных культур у г.Гродна, рэгіянальным фестывалі традыцыйнай культуры “Скарбы Гродзеншчыны”, занальным конкурсе фальклору “Панямоння жыватворныя крыніцы”, рэгіянальным свяце народнай творчасці “Ад прадзіва да ткацтва”. Персанальныя выстаўкі Марыі Юльянаўны праходзілі ў аг. Рымдзюны Астравецкага раёна, г. Астравец, г. Вільнюс (Літва).

Марыя Юльянаўна ўсё жыццё, што бы ні рабіла, – робіць ахвотна, з радасцю. Любоў да роднага краю, да  роднай старонкі месціцца ў глыбіні яе душы. Яна – актыўная ўдзельніца фальклорнага калектыву “Жыльвіціс” Рымдзюнскага сельскага Дома культуры. Жыццяздольнасці сталай жанчыны могуць пазаздройсціць маладыя. Марыя Юльянаўна спявае, чытае вершы, танцуе побытавыя танцы, а з нядаўніх часоў піша апавяданні і вершы пра свой любы Астравецкі край.

Марыя Юльянаўна Мажэйка – сапраўдны носьбіт традыцыйнай культуры Астравеччыны. Свае веды пра традыцыі, абрады, мясцовыя рамёствы яна ахвотна перадае вучням Рымдзюнскай сярэдняй школы.

У 2015 годзе за плённую творчую працу ў галіне народнага мастацтва М.Ю.Мажэйка была прысуджана прэмія імя А.І.Дубко Гродзенскага аблвыканкама “За творчыя дасягненні ў галіне культуры і мастацтва” ў намінацыі “народны майстар”.

8. МІХНА Станіслава Вікеньцьеўна (в. Канюхі Воранаўскага раёна. Ткацтва)

Станіслава Вікенцьеўна Міхна нарадзілася ў вёсцы Канюхі Воранаўскага раёна. З малых гадоў дзяўчынка была галоўнай памочніцай ў хатніх справах, ведала ўсякую вясковую працу. З 15 гадоў пачала ткаць самастойна. Хадзіла ткаць па іншых вёсках, зарабляючы грошы для сям’і. “У той час,  – успамінае Станіслава Вікенцьеўна, – зімовымі вечарамі збіраліся на вячоркі, спявалі песні, ткалі, пралі і вышывалі. У такой атмасферы атрымліваліся асабліва прыгожыя рэчы”.

Усе вырабы С.В.Міхна адрозніваюцца адзін ад другога сваімі ўзорамі: часам гэта раслінна-кветкавыя кампазіцыі ці геаметрычныя арнаментальныя выявы. Часта сустракаюцца васьміканцовыя разеткі-зоркі. Такі арнамент характэрны для мясцовай тэхнікі двухасноўнага ткацтва. Дываны, на якіх яскравыя радкі чарадуюцца нібы вясёлка, Станіслава Вікенцьеўна называе “пасякі”, а дываны, на якіх размясціліся кампазіцыі – “выбіранкі”. У 2019 годзе  традыцыйным ткацкім тэхнікам вырабу шматколерных посцілак і дываноў у аграгарадку Пагародна Воранаўскага раёна Гродзенскай вобласці нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь.

Па ініцыятыве ткачыхі і пад яе кіраўніцтвам у аг.Пагародна Воранаўскага раёна на базе мясцовага цэнтра культуры і народнай творчасці з 2012 года пачала сваю работу студыя “Школа ткацтва”. Пераемнікі рамяства разам са Станіславай Вікенцьеўнай складаюць узоры, снуюць кросны, дасканала вывучаюць тэхніку ткацтва. Многія ўдзельнікі студыі ўжо самастойна ткуць невялікія сувенірныя вырабы.

Станіслава Вікенцьеўна з’яўляецца пастаяннай ўдзельніцай раённых семінараў па адраджэнні і зберажэнні мясцовых традыцый, звычаяў, свят і абрадаў, дзе з яе ўдзелам праходзяць майстар-класы па ткацтву.

У 2017 годзе С.В.Міхна стала лаурэатам прэміі імя А.І. Дубко Гродзенскага аблвыканкама “За творчыя дасягненні ў галіне культуры і мастацтва” ў намінацыі “народны майстар”.

9. КУКСА Міхаіл Міхайлавіч (1954-2020гг.; Гродна. Бондарскія вырабы)

Кукса Міхаіл Міхайлавіч нарадзіўся ў вёсцы Скрыбаўцы Шчучынскага раёна. Пасля заканчэння Беларускага інстытута механізацыі сельскай гаспадаркі працаваў інжынерам-канструктарам на Гродзенскім заводзе аўтамабільных агрэгатаў. Цікавасць да бондарства ён атрымаў ад бацькі – Міхаіла Емяльянавіча. Род Куксаў славіўся рамесніцкай ўмеласцю ні ў адным пакаленні. Бацька Міхаіла Міхайлавіча быў выдатным спецыялістам па вырабу не толькі драўляных колаў, але і хатняга посуду. У няхітрым бондарскім рамястве Міхаіл-малодшы ўбачыў і запомніў дзіўную прыгажосць, якая засталася ў душы і напомніла аб сабе праз гады.

Першая невялікая драўляная бочачка атрымалася вельмі ўдалай і Міхаіл Міхайлавіч, задаволены поспехам, усур’ёз заняўся вывучэннем бондарскай справы. Не камерцыйная выгада падштурхнула заняцца бондарствам, а жаданне адрадзіць народнае рамяство і звярнуць увагу сучаснага чалавека на нацыянальныя традыцыі. Але бондар Міхаіл Кукса  не капіруе  старадаўнія ўзоры, а, паважаючы традыцыі, працуе  з «папраўкай» на сучаснасць. Любая новая ідэя майстра спачатку матэматычна пралічваецца на паперы, каб строга вытрымаць усе параметры будучага вырабу. 3 такой жа дакладнасцю, каб не парушыць структуру драўніны, нарыхтоўваюцца  калодкі, якія затым сякуцца на дранкі для клёпак. А пачынаецца ўсё з нарыхтоўкі драўніны: ад цвёрдапародзістай да найбольш мяккай – асіны. I кожнай пародзе дрэва ў бондара сваё прызначэнне. Дзякуючы інжынерна-канструктарскім навыкам, майстар сваімі рукамі зрабіў усе станкі і прыстасаванні для майстэрні.

Калі дзед Емяльян і бацька займаліся, у асноўным, вырабамі бочак і іншым не вельмі мудрагелістым хатнім начыннем, то Міхаіл Міхайлавіч пайшоў далей. Ён не толькі значна пашырыў асартымент вырабаў, але і вырабляе іх па больш тонкай тэхналогіі. Драўляныя бочачкі, колы, кухлі, кадкі, вёдры, балейкі, дзежкі, кубельцы, цэбры з рознымі ручкамі, маслабойкі з адпаліраванымі да глянцу бакамі, зіхацяць металічнымі і драўлянымі абручамі і заклёпкамі. Многія бондарскія вырабы Міхаіла Куксы справядліва лічацца творамі мастацтва і, разам з тым, адзначаны пячаткай ручной працы, якая ў кожную з іх быццам бы ўдыхае жывую душу.

Кукса Міхаіл Міхайлавіч  – вядомы на Гродзеншчыне майстар-бондар, з 2006 года – сябра Беларускага саюза майстроў народнай творчасці. У 2008 годзе за значны асабісты ўклад у зберажэнне і тактоўнае пераасэнсаванне здабыткаў традыцыйнай культуры бондар Міхаіл Міхайлавіч Кукса стаў лаўрэатам прэміі імя А.І.Дубко Гродзенскага аблвыканкама “За творчыя дасягненні ў галіне культуры і мастацтва” ў намінацыі “народны майстар”.

10. АЎЧЫННІКАЎ Аляксандр Фёдаравіч (г. Гродна. Выцінанка)

Аляксандр Фёдаравіч Аўчыннікаў нарадзіўся 7 лістапада 1951 года ў г. Скідзель Гродзенскага раёна. У 1974 годзе скончыў Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя С.М. Кірава па спецыяльнасці “Чарчэнне, маляванне і праца”, працаваў мастаком-афарміцелем у сістэме кінавідэапраката г. Гродна. З 1988 па 2019 год – вядучы метадыст па народных промыслах і рамёствах Гродзенскага абласнога метадычнага цэнтра народнай творчасці.

Актыўна займацца выцінанкай А.Ф.Аўчыннікаў пачаў у 1993 годзе. Успаміны дзяцінства, прафесійная дзейнасць па даследаванні, папулярызацыі і арганізацыі пераемнасці традыцыйнай культуры Гродзеншчыны абудзілі жаданне да творчасці.

Творы Аляксандра Аўчыннікава вельмі адметныя. Яго вялікія, амаль паўмятровыя квадратныя, ці блізкія да квадрата сурвэткі-пано цэнтрычнай кампазіцыяй дэманструюць складанае густое, арганічнае спляценне прыродных матываў. Моцна стылізаваныя сілуэты птушак уяўляюцца неад’емнай часткай  стылізаваных, абстрагаваных раслінных формаў. Як прызнаецца аўтар, тэмы яго выцінанак у многім пераклікаюцца з матывамі традыцыйнай вышыўкі, ткацтва, роспісу па шкле, дзе адным з галоўных сімвалаў выступае птушка-голуб, які ў дзюбе нясе добрую вестку (канверт альбо  галінку).

Сваім майстэрствам Аляксандр Аўчыннікаў шчодра дзеліцца: праз майстар-класы навучае жадаючых стварэнню ажурных узораў з паперы. На працягу дзесяцігоддзяў майстар вёў практычны курс навучання выразанню з паперы на аддзяленні павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў устаноў культуры і мастацтва Гродзенскага дзяржаўнага каледжа мастацтваў. Удзельнічаў у раённых семінарах-практыкумах па традыцыйных рамёствах дзе актыўна папулярызаваў гэты від творчасці сярод дзяцей і моладзі.

У 2009 годзе за плённую творчую працу ў галіне народнага мастацтва А.Ф. Аўчыннікаву была прысуджана прэмія імя А.І.Дубко Гродзенскага аблвыканкама “За творчыя дасягненні ў галіне культуры і мастацтва” ў намінацыі “народны майстар”. У 2013 годзе ён стаў лаўрэатам рэгіянальнага фестывалю абрадаў і рамёстваў “Скарбы Гродзеншчыны” (г. Ліда). У 2015 годзе – лаўрэатам абласной выстаўкі-конкурсу “Папяровы вернісаж” у рамках дня Беларускага пісьменства (г. Шчучын).

Сярод майстроў Гродзеншчыны Аляксандр Аўчыннікаў займае асаблівае месца. Яго творчасць стала эталонам майстэрства сучаснай выцінанкі, дзе традыцыйныя матывы з’яўляюцца галоўнымі.

11. БОТВІЧ Ніна Паўлаўна (1923-2018, аг. Новы Двор Свіслацкага раёна. Ткацтва паясоў)

Ніна Паўлаўна Ботвіч нарадзілася ў вёсцы Новы Двор на Свіслаччыне. З ранняга дзяцінства дзяўчынка пазнала бядноту і цяжкую працу “ад цямна да цямна”. Нямала выпрабаванняў выпала і на далейшы лёс Ніны Паўлаўны. У Вялікую Айчынную вайну, у перыяд інтэрвенцыі, на тры гады была выслана ў Германію. Працавала на цяжкіх прымусовых работах. Затым – вызваленне і доўгачаканае вяртанне на Радзіму.

Як кожная маладзіца, Ніна марыла пра шчасце. Самастойна з нічога рыхтавала вясельны пасаг, сярод якога былі тканыя дываны, абрусы, вышытыя дарожкі і ручнікі. Вырабіла шмат вясельных паясоў.

Хатнім жаночым рамёствам яна навучыла сваю дачку Марыю Мікалаеўну Гарбачову. Многія вясковыя жанчыны таксама перанялі ткацкае рамяство ад Н.П. Ботвіч. У Новым Двары да 80-ых гадоў ХХ стагоддзя  выраблялі вясельныя паясы, спецыяльна ткалі “спавівачы” для спавівання немаўлят і вузкія паясы – “тасёмкі”, якія прымацоўвалі да плеценых з прыроднага матэрыялу каробак альбо гліняных “спарышоў” і збанкоў, у якіх насілі ежу ў поле альбо хадзілі з імі ў лес па ягады.

У хатняй калекцыі Ніны Паўлаўны Ботвіч сустракаюцца паясы сярэдніх і вузкіх памераў адвольнай даўжыні з бардовым, ружовым, сінім, фіялетавым, карычневым, цёмна-чырвоным, блакітным, зялёным узорам па льняной ці белай аснове і рознакаляровымі кромкамі. Тэхніка вырабу паясоў – ткацтва на ніту ў сідзячым палажэнні “на назе”, нацягнуўшы загадзя падрыхтаваную аснову на  каленях. Усе паясы якасна выкананы з шарсцяных і льняных нітак хатняй работы. Асноўныя ўзоры – “ёлачка”, “у клетку”, “у шашкі”, “ланцужок” і інш. Некаторыя паясы заканчваюцца махрамі альбо кістачкамі з асновы, іншыя аздоблены кутасамі з шарсцяных нітак, прымацаваных да канцоў асновы. Шмат сваіх вырабаў майстрыха падаравала, раздала “на моду” (як узор для навучання), “на музей” (захоўваюцца ў мясцовым школьным музеі, прысутнічаюць у этназборах аддзела рамёстваў і традыцыйнай культуры Свіслацкага раённага цэнтра культуры і народнай творчасці).

 

12. КАРПОВІЧ Марыя Міхайлаўна (в. Крупава, Шчучынскі раён. Ткацтва)

Марыя Міхайлаўна Карповіч нарадзілася ў вёсцы Бабічы Шчучынскага раёна ў сялянскай сям’і. Яшчэ дзесяцігадовай дзяўчынкай дапамагала матулі Вользе Міхайлаўне Дзямідавай (1906-1985 гг.) у хатніх справах і з задавальненнем вучылася ткаць і вышываць. Калі Марыі споўнілася 16 гадоў, самастойна выткала посцілку і вышыла свой першы ручнік. Сыравінай для ткацтва былі лён і воўна. Потым 36 гадоў адпрацавала на мясцовай ферме даяркай. Але цяжкая праца не перашкаджала ёй займацца любімай справай.

Марыя Міхайлаўна – сапраўдны носьбіт мясцовых ткацкіх традыцый: двухнітовага, чатырохнітовага ткацтва, аднабаковага перабору “у матузы”; шматнітовага пераборнага ткацтва. У калекцыі майстрыхі шмат тканага і вышытага ўбранства для хатняга ўжытку: ручнікі, посцілкі, абрусы, палатняныя тканіны, клятчастыя тканіны мясцовай колернай гамы.

Нягледзячы на ўзрост, Марыя Карповіч з’яўляецца актыўнай ўдзельніцай народнага фальклорнага гурта “Вяргіня” аддзела культуры і дасуга “Ракавіцкі Дом культуры” ДУК “Шчучынскі раённы цэнтр культуры і народнай творчасці”. Спявачкі аўтэнтычнага калектыву шмат робяць дзеля папулярызацыі песеннага фальклору, мясцовага строя, традыцыйных рамёстваў.

13. МАШКЕВІЧ Ванда Канстанцінаўна (в. Бабічы, Шчучынскі раён. Ткацтва)

Ванда Канстанцінаўна Машкевіч нарадзілася ў сялянскай сям’і ў в. Быкаўка Шчучынскага раёна.

Самастойна займацца ткацтвам пачала з 15 гадоў. Майстэрства пераняла ад матулі Станіславы Іванаўны Вялічка (1912-2012 гг.), вядомай на ўсю акругу ткачыхі і слыннай спявачкі. Бацька Канстанцін Міхайлавіч быў дбайным гаспадаром, а ў вольны час займаўся вырабамі з дрэва.

Сям’я Вялічкаў была працавітай, мела шмат зямлі. Ванда Канстанцінаўна памятае, як на сваім надзеле вырошчвалі лён і самі апрацоўвалі. Для атрымання якаснага валакна саломку льну чатыры тыдні трымалі на балоце, каб валокны з мачанца лепш выбельваліся і былі больш моцнымі. І толькі потым мялі, трапалі, часалі і пралі. У гаспадарцы трымалі шмат авечак, таму з воўнай для прадзення праблем не ўзнікала. Як толькі мела вольны час, садзілася за кросны, а каб далікатна аздобіць ручнікі і прасціны, ад мясцовых майстрых навучылася шыдэлкам вязаць карункі ў традыцыйным стылі.

В.К.Машкевіч валодае мясцовымі ткацкімім тэхнікамі двухбаковага і шматнітовага перабору. Але майстрыха мае схільнасць да белаўзорыстага шматнітовага ткацтва. Надзвычайна прыгожы дэкаратыўны эфект “белых” тканін атрымліваецца гульнёй святлаценню. Для выканання “белых” абрусоў, ручнікоў, кужалю яна выкарыстоўвае аснову і ўток абавязкова белага колеру. Для тканін Ванды Канстанцінаўны характэрна рэльефнасць фактуры і вялікая шчыльнасць перапляцення нітак.

Ванда Канстанцінаўна Машкевіч мае калекцыю тканага кужалю, абрусоў, дываноў, вязаных “у зубы” падзорнікаў, прошваў з геаметрычным арнаментам. Яна – ўдзельніца народнага фальклорнага гурта “Вяргіня” аддзела культуры і дасуга “Ракавіцкі Дом культуры” ДУК “Шчучынскі раённы цэнтр культуры і народнай творчасці”.

14. МУСКАЯ Людміла Анатольеўна (г. Смаргонь. Лозапляценне)

Людміла Анатольеўна Муская нарадзілася 27 сакавіка 1955 года ў вёсцы Мінкі Смаргонскага раёна. Лозапляценнем пачала займацца з 1994 года пасля таго, як убачыла вырабы, зробленыя сястрой мужа. Для таго, каб засвоіць тэхніку лозапляцення, карысталася падручнікамі і іншымі публікацыямі па рамяству.

Напачатку свайго творчага шляху Людміла Анатольеўна займалася пляценнем хлебніц і пано, пазней перайшла да вырабу кошыкаў.

Л.А. Муская валодае рознымі відамі суцэльнага (простага, паслойнага, пляцення радамі, “вяровачкай”, “касічкай” і інш.) і ажурнага лозапляцення. Самастойна асвоіўшы тэхніку лозапляцення, майстар у сваіх работах стараецца не толькі захаваць традыцыі сваёй мясцовасці, але і дадаць ім нейкія новыя формы. Зробленыя яе таленавітымі рукамі вырабы з лазы (кошыкі, пано, падлогавыя вазы, хлебніцы) – гэта сапраўдныя шэдэўры ў сваёй тэхніцы выканання.

Вырабы Людмілы Мускай не толькі прыгожыя, але і якасныя, з года ў год яны папаўняюць куфэрак народнага мастацтва Смаргоншчыны. Так, кожны кошык мае непаўторную форму, як па вышыні, так і па шырыні. Вырабы майстра прывабліваюць зрок і знаходзяць сваіх пакупнікоў. Яны не толькі ўпрыгожваюць кватэры, дачы сваякоў, сяброў, знаёмых, але і ў якасці сувеніраў набываюцца замежнымі турыстамі з Італіі, ЗША, Ізраіля, Латвіі, Літвы і Германіі.

З 1997 года Людміла Анатольеўна з’яўляецца членам Беларускага саюза майстроў народнай творчасці.

Майстар актыўна прымае ўдзел у шматлікіх выстаўках народнай творчасці падчас раённых, абласных, рэгіянальных і рэспубліканскіх святочных мерапрыемстваў, сярод іх: рэспубліканскі фестываль-кірмаш народных мастацкіх рамёстваў “Вясновы букет” (г.Мінск,), рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур (г. Гродна), рэгіянальнае свята-кірмаш вырабаў рамеснікаў “Гродзенскія традыцыі да свята Вялікадня”, абласное свята-кірмаш працаўнікоў вёскі “Дажынкі” і інш.

Свае веды і навыкі па лозапляценні Людміла Анатольеўна перадала сваім дзецям: дачка – Манчак Кацярына Аляксандраўна – вяла гурток па лозапляценні ў Ваўкавыскім Доме рамёстваў; сын – Мускі Андрэй Аляксандравіч – у школьным узросце вырабляў пано, хлебніцы, якія карысталіся попытам сярод сяброў. Сёння ўнукі Павел і Варвара актыўна ўдзельнічаюць у працэсе апрацоўкі лазы.

Людміла Анатольеўна заўсёды знаходзіцца ў творчым пошуку. А ў яе майстэрні ніколі не бывае пуста: у адным з пакояў знаходзіцца матэрыял для працы, у другім – гатовыя вырабы, кошыкі на любы густ.

15. МУСКІ Аляксандр Андрэевіч (г. Смаргонь. Лозапляценне)

Аляксандр Андрэевіч Мускі нарадзіўся 6 студзеня 1956 года ў г. Смаргонь. Цікавасць да творчасці майстар пераняў ад дзеда Шурпо Карпа Антонавіча, які займаўся пляценнем кошыкаў, асаблівую ўвагу надаючы якасці і надзейнасці вырабаў. Але сур’ёзна займацца лозапляценнем Аляксандр Андрэевіч пачаў толькі з 1994 года, калі ўбачыў вырабы, створаныя сваёй сястрой. Для асваення рамяства майстар набываў неабходную літаратуру. Справа пачала прыносіць плён і задавальненне і ў хуткім часе стала сэнсам усяго жыцця.

А.А. Мускі – носьбіт суцэльнага (простага, паслойнага, пляцення радамі, “вяровачкай”, “касічкай” і інш.) і ажурнага лозапляцення. Захоўваючы сямейныя традыцыі, Аляксандр Мускі нават зрабіў кошык на ўзор вырабаў, створаных некалі дзедам Карпам Антонавічам. У персанальнай калекцыі майстра знаходзяцца кошыкі рознай велічыні, хлебніцы, падлогавыя вазы, пано і інш. Калекцыя з года ў год папаўняецца, а вырабы, зробленыя майстрам, набываюць усё новыя і новыя формы.

З 1997 года Аляксандр Андрэевіч Мускі з’яўляецца членам Беларускага саюза майстроў народнай творчасці. Вырабы майстра – вышэйшая ступень майстэрства.

Майстар ахвотна папулярызуе сваё майстэрства на шматлікіх выстаўках народнай творчасці падчас раённых, абласных, рэгіянальных і рэспубліканскіх святочных мерапрыемстваў, сярод іх: рэспубліканскі фестываль-кірмаш народных мастацкіх рамёстваў “Вясновы букет” (г.Мінск,), рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур (г. Гродна), рэгіянальнае свята-кірмаш вырабаў рамеснікаў “Гродзенскія традыцыі да свята Вялікадня”, абласное свята-кірмаш працаўнікоў вёскі “Дажынкі” і інш.

Аляксандр Андрэевіч – чулы, жыццярадасны чалавек, добры і дбайны гаспадар. Акрамя лозапляцення ў яго ёсць яшчэ адно захапленне – пчалярства. Кожнага, хто завітае ў майстэрню, майстар абавязкова пачастуе мёдам.

А.А. Мускі – майстар сваёй справы. А калі ёсць майстры, значыць, будуць і пераемнікі: дачка і сын майстра добра валодаюць сакрэтамі пляцення з лазы; унукі пакуль толькі займаюцца яе апрацоўкай. Таксама сваё майстэрства па лозапляценні Аляксандр Андрэевіч перадаў Рогач Ліліі Іванаўне, якая шмат гадоў пасля працавала кіраўніком гуртка па лозапляценні пры дзіцячым рэабілітацыйна-аздараўленчым цэнтры “Лясная паляна” (аг. Жодзішкі, Смаргонскі раён), навучаючы майстэрству дзецей і падлеткаў.

16. БАРЦЭВІЧ Алена Адольфаўна (в. Плябанаўцы Бераставіцкага раёна. Ткацтва)

Алена Адольфаўна Барцэвіч нарадзілася 10 жніўня 1949 года ў вёсцы Лапенеўцы Бераставіцкага раёна. Майстэрству ткацтва вучылася ад мясцовых жанчын, у прыватнасці пераймала вопыт суседкі Кажанеўскай Марыі Уладзіславаўны, а таксама асвойвала традыцыйнае рамяство ў працэсе самастойнай творчай працы.

Алена Адольфаўна валодае тэхнікамі закладнога і пераборнага ткацтва (шматнітовае ткацтва, двухбаковы перабор), выкарыстоўвае складаныя разнастайныя малюнкі перапляценняў. Яе стракатыя дываны налічваюць да 10 колераў нітак розных адценняў.

Пасля выхаду на пенсію А.А. Барцэвіч чатыры гады працавала кіраўніком гуртка па ткацтве пры раённым цэнтры рамёстваў у в.Плябанаўцы. Сёння ў аддзеле рамёстваў і традыцыйнай культуры ДУК “Бераставіцкі РЦКНТ” захоўваецца яе калекцыя посцілак і палавікоў (ходнікаў). Абапіраючыся на мясцовыя ткацкія традыцыі, яна натхнёна стварала разнастайныя вырабы, кожны з якіх адметны сваёй непаўторнай прыгажосцю. Яе вырабы станавіліся выдатным упрыгожваннем кватэр, карысталіся попытам у знаёмых, сяброў і суседзяў.

Ткацкія вырабы майстрыхі дэманструюцца падчас правядзення гарадскіх, раённых, абласных выставак, святаў-кірмашоў, фестываляў і святаў традыцыйнай культуры.

Алена Адольфаўна перадала майстэрства закладнога, пераборнага ткацтва сваім дочкам. І хоць сёння яны ў сілу розных абставін не працягваюць справу сваёй маці, але цяга да творчасці не пакідае іх усё жыццё.

Дываны, посцілкі, ходнікі майстрыхі – гэта вынік скрупулёзнасці, дбайнасці, акуратнасці ў дробязях і творчага ўвасаблення. Яны выклікаюць цікавасць як напамін аб тых традыцыях, якімі жылі нашы бабулі і прабабулі, з’яўляюцца здабыткам народнай культуры і мастацтва.

17. КАЖАНЕЎСКАЯ Марыя Уладзіславаўна (в. Плябанаўцы Бераставіцкага раёна. Ткацтва)

Марыя Уладзіславаўна Кажанеўская нарадзілася 1 кастрычніка 1938 года ў вёсцы Водла Бераставіцкага раёна. Працавала паляводам у калгасе. Яшчэ з дзяцінства захаплялася маляваннем, ад маці Курстак Ганны Антонаўны (1914 г.н.) навучылася вязаць і вышываць, асвоіла элементы ткацтва, з увагай і цікавасцю назірала за працай вопытных ткачых. У хуткім часе пачалі атрымлівацца ўласныя ткацкія вырабы.

М.У. Кажанеўская – сапраўдны носьбіт мясцовых ткацкіх традыцый закладнога і пераборнага ткацтва: двухслойнае ткацтва з расліннай арнаментыкай; двухслойнае ткацтва (посцілкі – “вясёлкі”, “палякі”); шматнітовае ткацтва.

Пераборныя дываны Марыі Уладзіславаўны адрозніваюцца гарманічнасцю кампазіцыі і колеравага вырашэння. Успрымаецца такі дыван квяцістым полем са стылізаванымі ружамі і раслінным вянком. У хатняй калекцыі майстрыхі захавалася каля 50 тканых дываноў, посцілак і палавікоў (ходнікаў).

Сёння Марыя Уладзіславаўна беражліва захоўвае багатую калекцыю сваіх ткацкіх работ і, нягледзячы на паважаны ўзрост, з вялікім задавальненнем дзеліцца творчым вопытам з усімі зацікаўленымі.

Ткацкія вырабы майстрыхі дэманструюцца падчас правядзення гарадскіх, раённых, абласных выставак, святаў-кірмашоў, фестываляў і святаў традыцыйнай культуры.

Марыя Уладзіславаўна – сапраўдны майстар сваёй справы, адданы і таленавіты ва ўсім. Умеліца з захапленнем займаецца карункапляценнем, вязаннем, вышыўкай. Кожны твор майстрыхі – посцілка, ходнік, дыван, пояс, ручнік, сурвэтка – адрозніваецца выразным, яскравым і непаўторным малюнкам. Работы Марыі Уладзіславаўны – гэта ўнікальныя рукатворныя цуды, якія сімвалізуюць памяць аб мінулым, аб самабытнай і непаўторнай культуры бераставіцкага краю. Вырабы майстрыхі сваімі фарбамі і традыцыйнымі ўзорамі дазваляюць дакрануцца да вытокаў народнага ткацтва.

Цяга да творчасці, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва ў той ці іншай ступені перадаліся і дзецям Марыі Уладзіславаўны. Пераемніцамі рамяства ткачыхі з’яўляюцца яе дачка Барцэвіч Тэрэза Юзэфаўна і суседка Барцэвіч Алена Адольфаўна.